Ostatki – ostatni dzień karnawału, to ostatnia okazja by napisać o… maskach i maszkaronach. Maska kojarzona była (i jest) z pogańskimi rytuałami, założenie maski pozwalało wcielić się w rolę, „przemienić” w kogoś innego, w ducha lub w mityczną postać. Maska to główny element charakteryzacji aktorskiej w teatrze antycznej Grecji, starożytnego Rzymu. Maski wyrażały charakter postaci – tragicznej lub komicznej, przerażały i fascynowały zarazem – szeroko otwarte oczy, usta rozwarte wykrzywione w grymasie bólu lub śmiechu, w połączeniu z bujną fryzurą. Bezkarnie można było ubrać maskę tylko jeden raz w roku, właśnie w okresie karnawału.
W sztuce romańskiej (XI-XIII w.) artyści chętnie przedstawiali postaci diabłów i demonów, np. w scenach Sądu Ostatecznego, uświadamiając wiernym poprzez malowidła okropieństwa mąk piekielnych. Natomiast umieszczanie wizerunków karykaturalnych (głów o wyolbrzymionych cechach – wybałuszonych oczach, wypukłych policzkach, długich językach, itp. czy niewielkich postaci demonicznych o fantastycznych kształtach) na zewnątrz świątyń miało odstraszać i osłabiać złe moce poprzez ich ośmieszenie. W okresie renesansu, kiedy artyści fascynowali i inspirowali się kulturą antyku, maski teatralne przepoczwarzyły się w maszkarony (maskarony).
Maszkaron lub maskaron – rzeźbiarski motyw dekoracyjny w kształcie postaci fantastycznej – stylizowanej głowy ludzkiej lub na pół zwierzęcej o zdeformowanych rysach i dziwnej fryzurze. Stosowano tę dekorację w gotyku, renesansie, manieryzmie i baroku w rzeźbie architektonicznej oraz w rzemiośle artystycznym. Rzeźbiono maszkarony w formie reliefu, płaskorzeźby lub rzeźby pełnoplastycznej. Zdobiły kolumny, wsporniki, fasady, fontanny, rynny, otoczenie drzwi wejściowych, meble, lampy.Symbolika maszkaronów jest niejednoznaczna i zależna od kontekstu oraz stylu, w jakim została wykonana. Wiele z nich ma charakter… magiczny, czyli apotropeiczny. Swym strasznym i śmiesznym zarazem wyglądem mają za zadanie odstraszać złe duchy i chronić domostwo. Powstrzymać złe moce na zewnątrz, rozgraniczyć dwa światy – zły i niebezpieczny zewnętrzny oraz dobry i bezpieczny – wewnętrzny. Maszkarony mogą również symbolizować mądrość, mityczne stworzenia (np. trytony), ludzkie emocje i namiętności. Maszkarony są świadectwem kunsztu rzemiosła i umiejętności artystycznych minionych epok, ale też fantazji i humoru artystów.
W naszych zbiorach znajdują się muzealia zdobione maszkaronami płaskorzeźbionymi w drewnie – naroża dolne pary luster, oparcia zydli oraz stopy manierystycznej kompilowanej konsolki. Oba bliźniacze lustra w ramach neorenesansowych wisiały pierwotnie w holu pałacowym na I piętrze. Zaś zydle przejęte zostały z Muzeum Miejskiego mieszczącego się od 1958 r. w Ratuszu; uważa się, że pochodzą z pierwotnego wyposażenia pałacu Lubomirskich.
Źródło: Muzeum Przeworsk
![Pamięć o bezimiennych i zapomnianych. Wolontariusze z Zespołu Szkół w Kańczudze uporządkowali groby na cmentarzu [ZDJĘCIA] Przełom października i listopada to na cmentarzach w całym powiecie przeworskim czas wzmożonego ruchu, porządkowania nagrobków i przygotowań do modlitewnej zadumy. Pośród tysięcy zadbanych pomników znajdują się jednak mogiły, o których czas lub brak bliskich sprawiły, że popadły w zapomnienie. Uczniowie z Kańczugi po raz kolejny udowodnili, że pamięć o zmarłych to wartość, którą warto pielęgnować bez względu na upływ lat. Lekcja empatii i szacunku na kańczuckiej nekropolii Coroczna akcja porządkowania opuszczonych miejsc spoczynku to w Zespole Szkół w Kańczudze stały punkt jesiennego kalendarza wolontariatu. Młodzi ludzie pod okiem opiekunów koła poświęcili swój wolny czas, by usunąć zalegające liście, chwasty i oczyścić nagrobki, przy których od dawna nikt nie zapalił światełka. Zakres działań podjętych przez młodzież: oczyszczenie zapomnianych i zaniedbanych nagrobków z mchu, zeschłych liści i gałęzi, uporządkowanie bezpośredniego otoczenia starych mogił ziemnych, zapalenie zniczy pamięci na grobach, których nikt już nie odwiedza, symboliczne odwiedzenie i rozświetlenie płomieniem zniczy nagrobków najmłodszych mieszkańców gminy, którzy odeszli zbyt wcześnie. Wolontariusze ze Szkolnego Koła Caritas wraz z opiekunami, jak co roku, zadbali o opuszczone i zapomniane groby na cmentarzu w Kańczudze. To piękny gest pamięci, szacunku i troski o tych, których nie ma już wśród nas. Wolontariusze zapalili również symboliczne znicze na mogiłach dzieci, dając wyraz pamięci o najmłodszych, którzy odeszli zbyt wcześnie – podsumowują koordynatorzy akcji z Zespołu Szkół w Kańczudze. Tego typu inicjatywy mają dla dorastającej młodzieży wymiar znacznie głębszy niż samo sprzątanie alejek cmentarnych. Uczą wrażliwości społecznej, empatii, szacunku dla przeszłości oraz uświadamiają, jak wielką rolę w lokalnej wspólnocie odgrywa bezinteresowna pomoc. Źródło informacji: Zespół Szkół w Kańczudze](https://mojprzeworsk.pl/wp-content/uploads/2026/10/864383093_1721316693171346_3965652687008455815_n-300x195.jpg)
