Mieszkańcy Przeworska oraz środowisko pożarnicze w całym kraju wspominają dziś wyjątkową postać, której determinacja uratowała od zniszczenia bezcenne zabytki techniki. W czwartek 18 czerwca 2026 roku przypada dokładnie 115. rocznica urodzin Leona Trybalskiego – społecznika, wybitnego kolekcjonera oraz rodowitego przeworszczyznianina, który całe swoje życie podporządkował jednej misji: ocaleniu od zapomnienia historii polskiego pożarnictwa.
Leon Trybalski urodził się 18 czerwca 1911 roku w Przeworsku. Od najmłodszych lat dorastał w otoczeniu tradycji lokalnej Ochotniczej Straży Pożarnej, co ukształtowało jego życiową drogę. Prawdziwym powołaniem Trybalskiego stało się zbieranie pamiątek i dawnego sprzętu gaśniczego. To, co zaczęło się jako prywatne hobby, z czasem przerodziło się w jedną z najważniejszych i najbardziej unikalnych kolekcji historycznych w Polsce.
Kluczowe momenty w budowaniu dzisiejszego muzeum to:
- 1956 rok – zorganizowanie przez Leona Trybalskiego pierwszej oficjalnej wystawy sprzętu strażackiego w Przeworsku, która spotkała się z ogromnym uznaniem i dała impuls do dalszych działań,
- 1974 rok – oficjalne utworzenie Muzeum Pożarnictwa w Przeworsku, będące bezpośrednim zwieńczeniem jego wieloletniej, mrówczej pracy kolekcjonerskiej.
Na siedzibę nowej instytucji wybrano zabytkowe budynki stajni, wchodzące w skład dawnego, malowniczego zespołu pałacowo-parkowego rodu Lubomirskich.
Więcej niż eksponaty – naukowe fundamenty
Rola założyciela nie ograniczała się jedynie do zdobywania starych wozów, pomp czy mundurowych hełmów. Leon Trybalski osobiście i z wielką skrupulatnością opracowywał dokumentację historyczną każdego przedmiotu, dbając o naukowe i chronologiczne uporządkowanie zbiorów. To właśnie te autorskie analizy stworzyły solidny fundament pod nowoczesną placówkę naukowo-badawczą, jaką Muzeum jest dzisiaj.
Dziedzictwo Leona Trybalskiego to nie tylko eksponaty, ale przede wszystkim idea ochrony pamięci o ludziach i ich bezinteresownej służbie drugiemu człowiekowi.
Dziś przeworskie muzeum pożarnicze stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie polskiego muzealnictwa technicznego. Praca i życiowa postawa założyciela do dziś inspirują kolejne pokolenia historyków, strażaków zawodowych oraz druhów ochotników, a sama instytucja pozostaje najpiękniejszym, żywym pomnikiem jego pamięci.
Fotografia archiwalna dołączona do wspomnienia przedstawia Leona Trybalskiego w 1928 roku jako ucznia klasy VI Państwowego Gimnazjum II Matematyczno-Przyrodniczego w Jarosławiu (zbiory córki, Jadwigi Mirkiewicz).
Źródło: Muzeum Pożarnictwa w Przeworsku (Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo – Parkowy) / Opracowanie: Wojciech Kruk
