Zabytkowa, XIX-wieczna drewniana rzeźba św. Michała Archanioła z Kańczugi jest główną ozdobą wystawy czasowej „Ecclesia Praeposituralis Cancusiensis. Sztuka sakralna ze zbiorów parafii pw. św. Michała Archanioła w Kańczudze”, prezentowanej w kaplicy domowej Pałacu Lubomirskich w Przeworsku. Ekspozycja, przygotowana przez Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy, będzie dostępna dla zwiedzających tylko do niedzieli, 4 października 2026 roku. To jedna z nielicznych okazji, by z bliska obejrzeć okazałą figurę patrona Kańczugi, która na co dzień spoczywa w budynku kańczuckiej plebanii i nie jest powszechnie dostępna dla turystów.
Wydarzenie zbiegło się z niedawnym wspomnieniem liturgicznym świętego, które przypadało 29 września. Kult św. Michała Archanioła w Kańczudze ma wielowiekową tradycję – patronuje on tamtejszej parafii od początku XVII wieku, kiedy to zastąpił pierwotne wezwanie Ducha Świętego.
Historia rzeźby
Prezentowana figura przez dekady zdobiła zewnętrzną ścianę świątyni w Kańczudze, stojąc w niszy na fasadzie kościoła. Na początku XXI wieku podjęto decyzję o jej demontażu i przeniesieniu do wnętrza, by uchronić cenne drewno przed niszczącym wpływem deszczu, śniegu i wahań temperatur.
Co ciekawe, mieszkańcy Kańczugi wciąż mogą oglądać jej wizerunek w przestrzeni publicznej – wierna kopia zabytku została ustawiona u stóp dzwonnicy poświęconej w 2020 roku. Obok tego przedstawienia wizerunki patrona zdobią również ołtarz główny oraz zwieńczenie ambony wewnątrz kańczuckiej świątyni.
Mistrzowskie detale i symbolika walki dobra ze złem
Dzieło ukazuje archanioła w klasycznym, pełnym dostojeństwa ujęciu jako wodza zastępów niebieskich pokonującego szatana. Mimo dramatyzmu sceny, twarz postaci zachowuje niezwykły spokój i majestat.
Rzeźba wyróżnia się kunsztownym wykonaniem i przemyślaną formą:
- Rzymski strój: postać odziana jest w łuskowy pancerz, skórzane pasy chroniące biodra oraz dekoracyjnie pofałdowany płaszcz zarzucony na plecy i ramię,
- Tarcza z dewizą: w lewej dłoni święty trzyma podłużną tarczę ze znanym zawołaniem „Quis ut Deus” (Któż jak Bóg),
- Włócznia z krzyżem: kluczowym elementem kompozycji jest długa włócznia zwieńczona krzyżem godząca w powalonego demona, co bezpośrednio akcentuje zbawczy wymiar zwycięstwa dobra nad złem,
- Skrzydła i relief: dynamikę rzeźby budują szerokie skrzydła z gęstą fakturą piór oraz głębokie cięcia reliefu, które pierwotnie miały gwarantować czytelność sylwetki z dużej odległości na kościelnym murze.
Ostatni dzwonek na odwiedzenie ekspozycji
Wystawę „Ecclesia Praeposituralis Cancusiensis…” można oglądać w kaplicy domowej Pałacu Lubomirskich w godzinach otwarcia przeworskiego muzeum tylko do niedzieli, 4 października włącznie.
To już ostatnie dni, aby obejrzeć naszą wyjątkową ekspozycję! Wystawa będzie dostępna do niedzieli, 4 października, w godzinach pracy Muzeum. Serdecznie zapraszamy – informują muzealnicy z Przeworska.
Źródło: Szymon Wilk, Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy Zdjęcia: Rafał Czepiński
