Maj, miesiąc kojarzący się z wiosennym rozkwitem, w przeszłości miał w naszej okolicy również głębokie, patriotyczne znaczenie. Dzięki cennym wspomnieniom Władysława Fołty, związanego z regionem Gminy Gać, oraz rysunkowi Józefa Puchały, możemy odkryć unikalne tradycje „bartoszowej majówki”.
Władysław Fołta w swoich zapiskach „Życie z własnego nadania” przywołuje obraz maja obchodzonego jako „bartoszowa majówka”. Członkowie Drużyny Bartoszowej, nawiązując do znanego ludowego zwyczaju stawiania majówek przez kawalerów, tworzyli specjalne, symboliczne majówki dla swoich panien.
Szczególnie żywo w jego pamięci zachowała się majówka z maja 1914 roku, którą wystawiono w gospodarstwie jego ojca dla członka drużyny – A. Fołty. Ta wyjątkowa majówka, dumnie wznosząca się na długiej żerdzi na szczycie rozłożystej lipy, składała się z biało-czerwonej chorągwi i barwnego pęku różnokolorowych wstążek. Jak wspomina Władysław Fołta, powiewająca na wietrze przez cały miesiąc, symbolizowała ona „bartoszową polskość” oraz silne pragnienie wolnej i niepodległej Polski, które jednoczyło członków drużyny.
Zwyczaj stawiania majówek pannom był popularnym obyczajem ludowym. Drużyna Bartoszowa nawiązała do tej tradycji, ale nadała jej patriotyczny wymiar. W ich przypadku majówki nie były wyrazem uczuć kawalera do konkretnej panny, lecz symbolem polskości i dążeń niepodległościowych, wystawianym u członków organizacji.
Rysunek Józefa Puchały, pochodzący ze zbiorów prywatnych P. Brożbara, bez wątpienia ilustruje podobne majowe obchody w naszej lokalnej społeczności, pomagając nam wyobrazić sobie atmosferę tamtych czasów.
Wspomnienia Władysława Fołty i twórczość Józefa Puchały stanowią ważne świadectwo bogatej historii i patriotycznych tradycji Gminy Gać. Ukazują, jak głębokie znaczenie mogły mieć proste, wiosenne zwyczaje, niosąc ze sobą silne przesłanie tożsamości i dążenia do wolności. Pamiętając o tych korzeniach, możemy z jeszcze większą świadomością obchodzić tegoroczną majówkę.
Źródło: Biblioteka Gać
![Pamięć o bezimiennych i zapomnianych. Wolontariusze z Zespołu Szkół w Kańczudze uporządkowali groby na cmentarzu [ZDJĘCIA] Przełom października i listopada to na cmentarzach w całym powiecie przeworskim czas wzmożonego ruchu, porządkowania nagrobków i przygotowań do modlitewnej zadumy. Pośród tysięcy zadbanych pomników znajdują się jednak mogiły, o których czas lub brak bliskich sprawiły, że popadły w zapomnienie. Uczniowie z Kańczugi po raz kolejny udowodnili, że pamięć o zmarłych to wartość, którą warto pielęgnować bez względu na upływ lat. Lekcja empatii i szacunku na kańczuckiej nekropolii Coroczna akcja porządkowania opuszczonych miejsc spoczynku to w Zespole Szkół w Kańczudze stały punkt jesiennego kalendarza wolontariatu. Młodzi ludzie pod okiem opiekunów koła poświęcili swój wolny czas, by usunąć zalegające liście, chwasty i oczyścić nagrobki, przy których od dawna nikt nie zapalił światełka. Zakres działań podjętych przez młodzież: oczyszczenie zapomnianych i zaniedbanych nagrobków z mchu, zeschłych liści i gałęzi, uporządkowanie bezpośredniego otoczenia starych mogił ziemnych, zapalenie zniczy pamięci na grobach, których nikt już nie odwiedza, symboliczne odwiedzenie i rozświetlenie płomieniem zniczy nagrobków najmłodszych mieszkańców gminy, którzy odeszli zbyt wcześnie. Wolontariusze ze Szkolnego Koła Caritas wraz z opiekunami, jak co roku, zadbali o opuszczone i zapomniane groby na cmentarzu w Kańczudze. To piękny gest pamięci, szacunku i troski o tych, których nie ma już wśród nas. Wolontariusze zapalili również symboliczne znicze na mogiłach dzieci, dając wyraz pamięci o najmłodszych, którzy odeszli zbyt wcześnie – podsumowują koordynatorzy akcji z Zespołu Szkół w Kańczudze. Tego typu inicjatywy mają dla dorastającej młodzieży wymiar znacznie głębszy niż samo sprzątanie alejek cmentarnych. Uczą wrażliwości społecznej, empatii, szacunku dla przeszłości oraz uświadamiają, jak wielką rolę w lokalnej wspólnocie odgrywa bezinteresowna pomoc. Źródło informacji: Zespół Szkół w Kańczudze](https://mojprzeworsk.pl/wp-content/uploads/2026/10/864383093_1721316693171346_3965652687008455815_n-300x195.jpg)
