W poniedziałek, 5 października 2026 roku, w wieku 109 lat zmarł śp. kpt. Tadeusz Władysław Lutak ps. „Pancerz” – żołnierz Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 roku pod dowództwem gen. Stanisława Maczka, oficer dywersji Armii Krajowej oraz działacz kombatancki. Odejście kapitana oznacza symboliczny koniec epoki dla całego Podkarpacia – zmarły był jednym z ostatnich bezpośrednich świadków walk o granice II Rzeczypospolitej, okupacji niemieckiej oraz działalności Polskiego Państwa Podziemnego.
Jego życie obejmowało ponad wiek historii narodu: od narodzin w czasie I wojny światowej, przez obronę kraju w 1939 roku i walkę podziemną w AK, po wieloletnie zaangażowanie w edukację historyczną młodego pokolenia.
Od 2 Batalionu Pancernego w Żurawicy po pancerniaków generała Maczka
Tadeusz Lutak urodził się w 1917 roku w Żarnowej niedaleko Strzyżowa. Wychowywał się w odrodzonej Polsce, a drogę wojskową rozpoczął jako ochotnik w formacjach pancernych. Przed wybuchem II wojny światowej służył w 2 Batalionie Pancernym stacjonującym w Żurawicy koło Przemyśla, biorąc udział m.in. w działaniach wojskowych na Zaolziu, Spiszu i Orawie.
We wrześniu 1939 roku stanął na pierwszej linii frontu przeciwko niemieckiej agresji:
- Służył w 121 kompanii czołgów lekkich wchodzącej w skład słynnej 10 Brygady Kawalerii płk. dypl. (późniejszego generała) Stanisława Maczka.
- Dostał się do niewoli niemieckiej, z której brawurowo zbiegł podczas transportu jenieckiego, powracając w rodzinne strony.
Dowódca dywersji w Strzyżowie i konspiracyjny „Ruch”
Po powrocie do Żarnowej nie złożył broni. Już w 1940 roku zaangażował się w struktury podziemne – najpierw Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a następnie Armii Krajowej, przyjmując pseudonim „Pancerz”.
Szlak konspiracyjny kpt. Tadeusza Lutaka w strukturach AK:
- Służba w grupie Stanisława Mikulskiego ps. „Żmija”.
- Działalność w organizacji wywiadowczo-dywersyjnej „Ruch”, podległej bezpośrednio Inspektoratowi Rzeszowskiemu AK.
- Prowadzenie rozpoznania wywiadowczego, sabotażu oraz akcji uderzeniowych w niemieckie linie zaopatrzeniowe.
- W 1944 roku objęcie funkcji dowódcy drużyny dywersyjnej Armii Krajowej w Strzyżowie.
Żywy świadek historii i odznaczenie za zasługi dla Podkarpacia
Po wojnie Tadeusz Lutak przez dziesięciolecia pozostawał głosem pamięci o żołnierzach Polskiego Państwa Podziemnego. Regularnie spotykał się z uczniami szkół, brał udział w uroczystościach patriotycznych na terenie całego województwa oraz ściśle współpracował z rzeszowskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej.
W 2024 roku Sejmik Województwa Podkarpackiego nadał mu Odznakę Honorową „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego”, honorując jego niezłomną postawę życiową i wkład w wychowanie patriotyczne mieszkańców regionu.
Kpt. Tadeusz Lutak pozostawił po sobie nie tylko wojenny życiorys i liczne odznaczenia. Pozostawił przede wszystkim świadectwo – osobistą opowieść o Polsce, której nie można zastąpić żadnym podręcznikiem. Jego głos, wspomnienia i obecność na uroczystościach patriotycznych przez lata przypominały nam, że wolność nie jest dana raz na zawsze, a pamięć o tych, którzy o nią walczyli, jest naszym wspólnym obowiązkiem – przekazał Samorząd Województwa Podkarpackiego.
Ile lat miał kpt. Tadeusz Lutak?
Kapitan Tadeusz Lutak zmarł 5 października 2026 roku w wieku 109 lat. Urodził się w 1917 roku w Żarnowej.
W jakich formacjach wojskowych służył kapitan Lutak?
Przed wojną służył w 2 Batalionie Pancernym w Żurawicy. We wrześniu 1939 roku walczył w 121 kompanii czołgów lekkich 10 Brygady Kawalerii gen. Stanisława Maczka. W czasie okupacji był żołnierzem ZWZ-AK oraz dowódcą drużyny dywersyjnej AK w Strzyżowie.
Jakie odznaczenie regionalne otrzymał od władz Podkarpacia?
W 2024 roku Sejmik Województwa Podkarpackiego uhonorował go Odznaką Honorową „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego”.
Źródło: Serwis Samorządu Województwa Podkarpackiego
