Mieszkańcy powiatu przeworskiego po raz kolejny udowodnili, że potrafią w piękny sposób łączyć tradycyjne rytuały liturgiczne z nowymi, widowiskowymi zwyczajami o wielkim znaczeniu społecznym. Podczas wczorajszych uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa tłumy wiernych podziwiały misterne dywany kwiatowe układane przed ołtarzami w Przeworsku oraz Gorliczynie, a także wzięły udział w unikalnym obrzędzie dzielenia się chlebem w Rozborzu. Te wyjątkowe zjawiska religijne i kulturowe stały się przedmiotem badań etnograficznych i zostały oficjalnie udokumentowane przez Muzeum w Przeworsku. Wszystko w ramach prestiżowego projektu ministerialnego, który ma za zadanie ocalić od zapomnienia najcenniejsze przejawy letniej obrzędowości w naszym regionie.
Tradycja Bożego Ciała nie stoi w miejscu i stale ewoluuje, a ogromny wpływ na ten rozwój ma dziś internet oraz błyskawiczny przepływ informacji. Znakomitym tego przykładem są kwietne dywany, czyli barwne kobierce układane w mozaikowe wzory nawiązujące bezpośrednio do symboliki chrześcijańskiej. Zwyczaj ten posiada blisko 200-letnią historię i wywodzi się ze Spycimierza w centralnej Polsce. W przeciwieństwie do tradycyjnego sypania kwiatków przez małe dzieci bezpośrednio podczas procesji, te dzieła powstają odpowiednio wcześniej z całych roślin i płatków.
Od kilku sezonów ten spektakularny zwyczaj możemy podziwiać również na ziemi przeworskiej. Choć nie pokrywa on całych tras procesyjnych, to stanowi niezwykłą dekorację kluczowych miejsc kultu. Wczoraj te wyjątkowe kwiatowe dzieła sztuki sakralnej ozdobiły przestrzenie w dwóch lokalnych parafiach:
- w Parafii Ojców Bernardynów pw. św. Barbary w Przeworsku,
- w Parafii pw. św. Józefa Sebastiana Pelczara w Gorliczynie.
Zapach świeżego pieczywa w Rozborzu. Rozdali aż 340 bochenków „chleba dla domu”
Zupełnie inny, niezwykle poruszający charakter ma tradycja pielęgnowana od kilkunastu lat w parafii pw. Matki Bożej Fatimskiej w Rozborzu. Wszystko za sprawą unikalnej inicjatywy lokalnego rzemieślnika Mieczysława Słomy, właściciela Piekarni Rozbórz. W tym roku piekarze przygotowali specjalnie na tę uroczystość dokładnie 340 bochenków świeżego chleba.
Kosze po brzegi wypełnione pachnącym pieczywem stały się centralnym elementem dekoracyjnym czwartego ołtarza, zlokalizowanego tuż obok kościoła parafialnego. Na zakończenie wczorajszej procesji, w obecności Najświętszego Sakramentu, chleb został uroczyście poświęcony. Następnie bochenki trafiły w ręce uczestników uroczystości jako bezinteresowny dar. Dla mieszkańców Rozborza ten gest ma potężną siłę wyrazu – pieczywo jest wnoszone do domów jako wyraźny znak wspólnoty parafialnej, symbol pokoju oraz życzenie dostatku.
Badacze na tropie lokalnej kultury. Projekt Muzeum w Przeworsku
Wszystkie te fascynujące obrzędy – zarówno te znane od wieków, jak budowanie czterech ołtarzy z gałązkami brzozowymi, jak i te nowoczesne – stały się celem zaawansowanych badań terenowych. Pracownicy Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy prowadzą obecnie szczegółową dokumentację tych wydarzeń.
Etnografowie realizują to zadanie w ramach dużego ministerialnego projektu pod nazwą „Od Bożego Ciała do Podwyższenia Krzyża – obrzędowość letnia regionu przeworskiego”. Dzięki tym działaniom żywa, zmieniająca się kultura ludowa i religijna naszych małych ojczyzn zostanie zachowana w opisach naukowych oraz na fotografiach dla przyszłych pokoleń mieszkańców powiatu.
Źródło: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy / KI
