W niedzielę, 27 września 2026 roku, o godzinie 16:30 w Oranżerii Muzeum w Przeworsku Zespole Pałacowo-Parkowym odbędzie się prelekcja historyczna dr. Łukasza Bajdy poświęcona dawnym siedzibom ziemian, arystokratów i dziedziców z terenu powiatu przeworskiego. Wydarzenie wpisuje się w ogólnopolskie obchody Europejskich Dni Dziedzictwa 2026, które w tym roku przebiegają pod hasłem „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu”. Znany regionalista i autor bestsellerowych publikacji przybliży zarówno rezydencje z powodzeniem odrestaurowane, jak i zabytki niszczejące, którym grozi całkowita ruina i zapomnienie.
Wstęp na spotkanie jest otwarty dla wszystkich miłośników historii lokalnej, architektury oraz turystyki regionalnej z Przeworska i okolic. Wykład dr. Łukasza Bajdy – cenionego historyka, regionalisty, przewodnika beskidzkiego i autora poczytnej książki „Ziemianie z podkarpackich dworów” – skupi się na losach architektury rezydencjonalnej powiatu przeworskiego. Prelegent zestawi ze sobą dwa oblicza lokalnego dziedzictwa: obiekty, które zyskały drugie życie dzięki zaangażowaniu pasjonatów i funduszy, z budynkami opuszczonymi, znikającymi bezpowrotnie z krajobrazu Podkarpacia.
W programie prelekcji zaplanowano omówienie rezydencji usytuowanych na znanych trasach turystycznych regionu:
- obiektów znajdujących się na Szlaku Architektury Drewnianej
- założeń parkowych i pałacowych na Szlaku Ogrodów i Domów Historycznych
- zabytków zlokalizowanych wzdłuż trasy Przeworskiej Kolei Wąskotorowej „Pogórzanin”
- zapomnianych założeń dworskich leżących na uboczu głównych tras turystycznych, które pilnie wymagają prac zabezpieczających i uwagi konserwatorskiej
Opowieść wzbogacona zostanie o tło społeczne: losy rodzin dawnych właścicieli majątków, ich wkład w rozwój kultury rolnej i gospodarki powiatu przeworskiego oraz powojenne wywłaszczenia, które zaważyły na obecnym stanie wielu zabytkowych budynków.
„Dwory i pałace – domy i siedziby ziemian, arystokratów, dziedziców, istniejące na terenie powiatu przeworskiego, ocalone i zagrożone – będą tematem prelekcji historyka Łukasza Bajdy (…) Dr Łukasz Bajda przedstawi też problem budynków dworskich i pałacowych poza szlakami, zachowanych, ale niszczejących, zagrożonych ruiną i zapomnieniem” – zapowiada Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy.
Europejskie Dni Dziedzictwa 2026 w Muzeum w Przeworsku
Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa – „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu” – zwraca uwagę na konieczność ochrony materialnych świadectw historii przed dewastacją, zmianami klimatycznymi i zapomnieniem. Pałacowo-parkowe wnętrza w Przeworsku stanowią idealną scenerię do dyskusji o tym, jak ratować unikalną tożsamość architektoniczną naszego regionu dla przyszłych pokoleń.
Źródło: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy
