Anioł, Dziad, Żyd, Gwiazdor, a obok nich Król Herod, Żołnierz, Diabeł i Śmierć – tak wyglądała typowa grupa kolędnicza, która jeszcze w latach 80. XX wieku wędrowała po wsiach ziemi przeworskiej. Tę niezwykłą tradycję uwiecznił w swojej kompozycji „Kolędnicy z Rączyny” Eugeniusz Błajda, a jego dzieło można obecnie podziwiać w przeworskim muzeum.
Jak przypomina Muzeum w Przeworsku, praca plastyczno-rzeźbiarska, wykonana w 1969 roku, jest niezwykłym dokumentem minionych czasów. Jej autor, Eugeniusz Błajda, był kronikarzem, regionalistą i niestrudzonym dokumentalistą życia dawnej wsi Rączyna i Pantalowice. W swojej kompozycji z niezwykłą precyzją odtworzył tradycyjną grupę kolędniczą, która chodziła z widowiskiem o Królu Herodzie.
Za kolędę – chleb, ser i gorzałka
Występy kolędników kończyły się tradycyjnymi życzeniami i pieśnią, która była jednocześnie prośbą o datek. Muzeum przytacza jedną z takich przyśpiewek, która doskonale oddaje klimat tamtych czasów:
Gospodyni w domu, niech będzie od tego,Da nam chleba i pieczywa, i sera suchego.A że to jest w twoim domu, przyjmij pozdrowienie.(…) Jako bywa zwyczaj, nigdy nie zaginie.Z nim też razem pan gospodarz flaszeczkę rozwinie.
Gdzie można zobaczyć pracę?
Rzeźba „Kolędnicy z Rączyny” Eugeniusza Błajdy jest częścią miniwystawy poświęconej rzeźbom, szopkom i tradycyjnym, słomianym pająkom bożonarodzeniowym. Ekspozycja towarzyszy większej wystawie pokonkursowej dziecięcych kartek świątecznych i będzie dostępna dla zwiedzających do 11 stycznia 2026 roku w Galerii „Magnez”.
To wyjątkowa okazja, aby zobaczyć, jak wyglądały dawne zwyczaje kolędnicze i poznać twórczość jednego z najważniejszych kronikarzy naszego regionu.
Źródło: Facebook / Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo – Parkowy
