Zarzecze – Choć Pałac Dzieduszyckich w Zarzeczu jest najbardziej znanym dziełem Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej, to jej wizja sięgała znacznie dalej. W zbiorach cyfrowych Biblioteki Narodowej zachowała się niezwykła rycina z 1836 roku, która zdradza sekret trwałości i piękna budynków gospodarczych w Zarzeczu – to dokładny rysunek techniczny dla murarzy, pokazujący, jak budować z tzw. cegły holenderskiej.
Jak informuje Muzeum Dzieduszyckich, rycina pochodzi ze „Zbioru rysunków wyobrażających celniejsze budynki wsi Zarzecza…” i jest dowodem na niezwykłą dbałość o szczegóły i nowoczesne podejście Pani Szambelanowej. Rysunek zawierał nie tylko precyzyjne instrukcje, jak układać cegły w specjalny, ozdobny i trwały sposób, ale nawet wskazówki dotyczące potrzebnych narzędzi.
Magdalena Morska, planując budowę pałacu i całego zespołu folwarcznego, inspirowała się wzorami holenderskimi. Budynki gospodarcze miały być nie tylko funkcjonalne, ale i piękne. Dlatego sprowadziła nową technologię i osobiście uczyła murarzy, jak wznosić ściany z mocno wypalonej, czerwonej cegły, która nie wymagała tynkowania. Dzięki temu zabudowania były niezwykle trwałe, odporne na deszcz i wiatr, a jednocześnie zachwycały estetyką.
Co niezwykle istotne, niemal wszystkie materiały budowlane pochodziły z własnej, lokalnej produkcji. W Cząstkowicach działała cegielnia, która wypalała cegły w dwóch różnych wymiarach, aby umożliwić ich specjalne układanie. W Węgierce wypalano wapno, a drewno pozyskiwano z własnych lasów. Co ciekawe, nie było to zwykłe wapno, lecz tzw. wapno hydrauliczne – tak mocne i trwałe, że wbicie gwoździa w ścianę zbudowaną w tej technologii do dziś stanowi nie lada wyzwanie.
Dzięki wizji, determinacji i gospodarności Magdaleny Morskiej, Zarzecze stało się miejscem wyjątkowym – nowoczesnym, solidnym i pięknym, a jej innowacyjne podejście do budownictwa do dziś budzi podziw i jest świadectwem jej niezwykłego zmysłu organizacyjnego.
Źródło: Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu / oprac. Katarzyna Szarek / polona.pl
