W niedzielę, 6 września 2026 r., w lesie Dębrzyna oraz w Wiejskim Domu Kultury w Grzęsce odbyły się uroczystości upamiętniające osoby pomordowane na tym terenie w latach 1945–1946. Wydarzenia zorganizowane przez Gminny Ośrodek Kultury w Przeworsku połączyły modlitwę polową w miejscu zbrodni ze spotkaniem autorskim wokół najnowszych badań historyczno-antropologicznych. Przy dębrzyńskim obelisku delegacja samorządu złożyła kwiaty i znicze, a popołudniową dyskusję o dekadach milczenia poprowadziła prof. dr hab. Magdalena Lubańska.
Niedzielne obchody stały się przestrzenią do wspólnej refleksji nad bolesną kartą powojennej historii ziemi przeworskiej, która przez lata pozostawała przemilczana.
Polowa Msza Święta i hołd przy pomniku w Dębrzynie
Główne uroczystości religijne rozpoczęły się o godzinie 15:00 w leśnych ostępach Dębrzyny, bezpośrednio przy krzyżu oraz symbolicznym obelisku:
- Liturgia: Mszę Świętą polową w intencji pomordowanych oraz ich oprawców odprawili ks. Krzysztof Szybiak (proboszcz parafii pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Świętoniowej) oraz ks. Wojciech Szular
- Oprawa muzyczna: uroczysty charakter modlitwy zapewniły występy Chóru „VERITAS” z Nowosielec oraz Orkiestry Dętej „ZGODA” z Rakszawy
- Złożenie kwiatów: na zakończenie nabożeństwa delegacja Gminy Przeworsk złożyła pod symbolicznym kamieniem wiązankę kwiatów oraz zapaliła znicze, oddając hołd spoczywającym w leśnych mogiłach
Spotkanie autorskie w Grzęsce: „Pamięć i milczenie”
Druga część niedzielnych wydarzeń przeniosła się do Wiejskiego Domu Kultury w Grzęsce, gdzie o godzinie 17:30 rozpoczęło się spotkanie autorskie poświęcone powojennej traumie lokalnych społeczności.
Spotkanie oficjalnie otworzyła dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Przeworsku Justyna Solarz, natomiast przybyłych mieszkańców i gości powitał wójt gminy Przeworsk Daniel Krawiec.
Głównym punktem programu była rozmowa z prof. dr hab. Magdaleną Lubańską wokół jej publikacji „I na co ci to wiedzieć?! Pamięć i milczenie o powojennej przemocy na podkarpackiej wsi”. Dyskusja dotyczyła relacji bezpośrednich świadków, trudnych powojennych losów mieszkańców okolicznych miejscowości oraz społecznych mechanizmów wyparcia i milczenia, które towarzyszyły zbrodniom przez kolejne dziesięciolecia.
„Dziękujemy wszystkim, którzy wzięli udział w niedzielnych wydarzeniach. Swoją obecnością pokazaliśmy, że pamiętamy” – podsumowali organizatorzy z Gminnego Ośrodka Kultury w Przeworsku.
Źródło: Zagokuj do Kultury – Gminny Ośrodek Kultury w Przeworsku, Zdjęcia: Magdalena Curzytek
