Tegoroczna Noc Muzeów w Markowej (powiat łańcucki) zapowiada się wyjątkowo podniośle. Wydarzenie to zainauguruje oficjalne obchody 10-lecia otwarcia wystawy stałej Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów – pierwszej w Polsce instytucji w całości dedykowanej Polskim Sprawiedliwym. Świętowanie potrwa dwa dni: w czwartek 21 maja oraz w piątek 22 maja 2026 roku.
Święto pamięci w Markowej wykroczy poza mury tradycyjnych galerii. To unikalne „spotkanie w przestrzeni dziedzictwa” połączy potencjał dwóch lokalnych instytucji, które ramię w ramię tworzą unikalną w skali kraju przestrzeń narodowej kultury pamięci.
Głównym punktem programu będzie możliwość unikalnego zwiedzania wystawy stałej Muzeum im. Rodziny Ulmów. O kulisach powstawania ekspozycji oraz dramatycznych historiach z czasów Holocaustu opowiedzą sami jej autorzy – wybitni polscy historycy:
- Czwartek (21 maja): Grupę oprowadzi dr Mateusz Szpytma – markowianin, historyk, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, pomysłodawca i współtwórca Muzeum.
- Piątek (22 maja): Przewodniczką będzie prof. Elżbieta Rączy – badaczka Uniwersytetu Rzeszowskiego i rzeszowskiego IPN, czołowa specjalistka w zakresie tematyki zagłady Żydów na Podkarpaciu i stosunków polsko-żydowskich.
Zwiedzaniu towarzyszyć będzie otwarta debata nad miejscem, jakie placówka zajmuje w świadomości wiejskiej wspólnoty Markowej oraz na współczesnej mapie polskiego muzealnictwa.
Skansen i Chałupa Szylarów
Równolegle dla zwiedzających otworzy swoje bramy Zagroda – Muzeum Wsi Markowa. Ten unikalny park etnograficzny, powołany ponad 40 lat temu z inicjatywy samych mieszkańców, pozwoli przenieść się w realia dawnej podkarpackiej wsi.
Najważniejszym obiektem na trasie etnograficznego spaceru będzie oryginalna chałupa Szylarów. To właśnie w tym domu, na zaadaptowanym poddaszu, Antoni i Dorota Szylarowie przez kilkanaście miesięcy ukrywali siedmioosobową żydowską rodzinę Weltzów z Jarosławia, skutecznie ratując ich przed śmiercią.
Wewnątrz odtworzonej, historycznej kryjówki z uczestnikami spotka się Maria Ryznar-Fołta – wieloletni przewodnik po skansenie i prezes Towarzystwa Przyjaciół Markowej, która przybliży szczegóły tej heroicznej walki o ludzkie życie.
5 lat programu „Muzeum w przestrzeni Markowej”
Dwudniowy maraton kulturalny rozpocznie się oficjalnie w czwartek, 21 maja o godz. 19:00 na terenie markowskiego skansenu. Odbędzie się tam uroczyste spotkanie Podkarpackiej Resursy Kultury Pamięci.
Podczas wieczoru podsumowany zostanie dorobek strategicznego programu „Muzeum w przestrzeni Markowej”, który od pięciu lat spaja historyczną tkankę wsi w jeden spójny szlak edukacyjny. W dyskusji o efektach działania markowskiej konfederacji muzealnej wezmą udział wybitni goście, m.in.:
- Władysław Ortyl – Marszałek Województwa Podkarpackiego,
- prof. Jan Święch – antropolog i b. dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego,
- Waldemar Rataj – Dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów.
Organizatorzy zapraszają wszystkich do przybycia i osobistego dotknięcia historii, która uczy odpowiedzialności za kształt współczesnego świata.
Źródło: Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej
