W nawiązaniu do niedawnego Międzynarodowego Dnia Dziecka, Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy podzieliło się z internautami fascynującą podróżą w czasie, prezentując fotografie dzieci w strojach ludowych z początku XX wieku. Jednym z bohaterów tych historycznych kadrów jest mały przeworszczanin, Franciszek Jung (żyjący w latach 1887-1977), uwieczniony w stroju krakowskim około 1900 roku w atelier zakładu fotograficznego Berla Hennera w Jarosławiu. Drugie zdjęcie przedstawia nieznanego chłopca w stroju góralskim.
Jak wyjaśnia Muzeum, moda na ubieranie dzieci w odświętne stroje ludowe i uwiecznianie ich na pamiątkowych fotografiach stała się popularna na początku XX wieku, jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Był to sposób na manifestowanie uczuć patriotycznych, przywiązania do piękna tradycji oraz podkreślanie tożsamości – zarówno polskiej, jak i tej związanej z Krakowem, który w zaborze austriackim cieszył się największą autonomią. Doceniano w ten sposób urodę, dostojeństwo i twórczość ludu polskiego, przejawiające się w barwnych, haftowanych strojach.
Kraków uważano wówczas za serce Polski, miasto pełne pamiątek świetności państwa polskiego, gdzie odbywały się liczne uroczystości patriotyczne. Postawienie w 1910 roku Pomnika Grunwaldzkiego, ufundowanego przez Ignacego Jana Paderewskiego z hasłem „Praojcom na chwałę – braciom na otuchę”, dodatkowo wzmocniło tę pozycję. Od tego wydarzenia datuje się rosnącą popularność odświętnego stroju krakowskiego, która rozprzestrzeniła się m.in. na tereny Rzeszowiaków. Dla dzieci szyto miniaturowe stroje stylizowane na krakowskie. Dziewczynki nosiły je zwłaszcza podczas procesji Bożego Ciała, a mały Franciszek Jung na prezentowanej fotografii ubrany jest w charakterystyczną czapkę z piórami, miniaturowy kołnierz i pas z brzękadłami. Chłopczyk w stroju góralskim to prawdopodobnie pamiątka z pobytu na Podhalu, gdzie panowała moda na „Góralszczyznę” w okresie międzywojennym.
Muzeum podkreśla, że zakładanie dzieciom odświętnych strojów ludowych traktowano i nadal traktuje się jako formę wychowania patriotycznego „od małego”, sposób na kształtowanie wrażliwości estetycznej, wpojenie szacunku dla polskiej i lokalnej tradycji oraz manifestację tożsamości.
Co ciekawe, o ile stroje krakowskie nadal są często widoczne u dziewczynek, o tyle miniaturowe stroje chłopięce występują rzadziej, głównie w regionach o silnym przywiązaniu do lokalnego dziedzictwa. Muzeum przywołuje tu przykład z naszego regionu – obserwowaną od kilku lat bardzo pozytywną modę na obecność chłopców ubranych w miniaturowe stroje turków wśród wielkanocnych straży grobowych. Jeszcze kilkanaście lat temu byli to pojedynczy chłopcy, a obecnie niemal każda straż grobowa w regionie przeworskim może się poszczycić co najmniej jedną parą „małych turków”.
Prezentacja tych historycznych fotografii i towarzyszący jej komentarz to cenna lekcja historii i przywiązania do tradycji, pokazująca, jak ważne było i jest pielęgnowanie tożsamości narodowej i lokalnej od najmłodszych lat.
Źródło: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo – Parkowy (oprac. KI)
