PODKARPACIE – Jesień to idealny czas, by w wilgotnych, bukowych lasach Podkarpacia spotkać jednego z najbardziej tajemniczych i fascynujących mieszkańców puszczy – salamandrę plamistą. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie przypomina niezwykłe legendy i fakty związane z tym niezwykłym płazem, który przez wieki budził w ludziach lęk i szacunek.
W dawnych wierzeniach ludowych, zwłaszcza na terenach Beskidu Niskiego, salamandra, nazywana tu „jaszczyrzem”, cieszyła się złą sławą. Uważano, że jest znacznie bardziej jadowita od żmii, zwanej „chrobokiem”. Jak przypominają leśnicy, stare porzekadło głosiło: „Jak cię chrobok uje (ugryzie), to nic, ale jak cię jaszczyrz uje, to jak pięć chroboków”.
Skąd brały się te uprzedzenia? Prawdopodobnie z niezwykłego wyglądu i jaskrawego ubarwienia salamandry, które w naturze często jest sygnałem ostrzegawczym. Co ciekawe, tylko znachorzy nie bali się tych płazów. Mieli oni pić wywar z ich skór, by wejść w trans, który pozwalał im „zaglądać w duszę pacjenta” i diagnozować choroby. Sproszkowanej skóry salamander używali również alchemicy w poszukiwaniu legendarnego kamienia filozoficznego.
Fakty naukowe – piękno i trucizna
W rzeczywistości salamandra plamista, największy polski płaz ogoniasty (osiąga ponad 25 cm długości), nie stanowi dla człowieka zagrożenia, o ile nie próbujemy jej dotykać gołymi rękami. Jej czarno-żółte ubarwienie to sygnał obronny. Za uszami posiada specjalne gruczoły, które w sytuacji zagrożenia wydzielają jad – samandarynę. Jest to substancja silnie drażniąca błony śluzowe, ale niegroźna dla człowieka przy zachowaniu ostrożności.
Jesień – ostatnia szansa, by ją zobaczyć
Jak podkreślają leśnicy, jesień to najlepszy i ostatni w roku moment na obserwację salamander. To właśnie teraz, w wilgotne dni, można je spotkać w górskich lasach bukowych, gdzie intensywnie żerują, gromadząc zapasy tłuszczu przed zimą. Wraz z nadejściem pierwszych przymrozków, te piękne płazy zapadną w hibernację, znikając z naszych oczu na niemal pół roku.
Źródło: Facebook / Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie
