Zarzecze – 18 września mija 126. rocznica śmierci hrabiego Włodzimierza Dzieduszyckiego – wybitnego działacza społecznego, mecenasa nauki i sztuki, założyciela słynnego Muzeum Przyrodniczego we Lwowie. Z tej okazji Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu przypomina tę niezwykłą postać, której pogrzeb był manifestacją szacunku i wdzięczności Polaków i Ukraińców.
Włodzimierz Dzieduszycki zmarł 18 września 1899 roku w Poturzycy. Jego pogrzeb, który odbył się pięć dni później w Zarzeczu, był wydarzeniem bezprecedensowym. Jak donosiły ówczesne gazety, do niewielkiej miejscowości specjalnymi pociągami ze Lwowa i Krakowa przybyły setki żałobników. Byli wśród nich profesorowie, artyści, uczeni, posłowie i namiestnik Galicji, a także tłumy mieszkańców okolicznych wsi. Kondolencje przesłał nawet sam cesarz Franciszek Józef. Trumnę na ramionach nieśli strażacy i urzędnicy, a liturgii przewodniczyli biskupi trzech obrządków: łacińskiego, greckiego i ormiańskiego.
Żegnano go nie tylko jako uczonego i obrońcę tradycji. Przede wszystkim żegnano go jako człowieka niezwykle skromnego i bezinteresownego, który swój wielki majątek potrafił zamienić w dobro wspólne. Odszedł protektor artystów, uczonych i przemysłu ludowego, filar życia społecznego, którego znaczenie sięgało daleko poza granice Galicji.
Jak podkreśla Muzeum w Zarzeczu, wydawało się, że jego największym pomnikiem będzie lwowskie Muzeum Przyrodnicze. Okazało się jednak, że najtrwalszy monument Dzieduszycki wystawił sobie sam – w sercach ludzi, którym pomagał i którzy do dziś noszą o nim pamięć. To pomnik zbudowany z wdzięczności zarówno Polaków, jak i Ukraińców.
Rok 2025 został ogłoszony na Podkarpaciu Rokiem Włodzimierza Dzieduszyckiego. W ramach obchodów, właśnie dziś i jutro (18 i 19 września), w Pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu odbywają się specjalne prelekcje poświęcone życiu, działalności i ponadczasowej spuściźnie tego niezwykłego człowieka, który swoją postawą i dorobkiem wyprzedził własną epokę.
Źródło: Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu / oprac. K. Szarek
