Położenie Powiatu Przeworskiego sprawia, że jego teren należy do najbardziej zróżnicowanych geograficznie fragmentów Podkarpacia. Na stosunkowo niewielkim obszarze spotykają się rozległe niziny Kotliny Sandomierskiej z malowniczymi, łagodnymi wzniesieniami Pogórza Dynowskiego. To właśnie tutaj przebiega granica pomiędzy dwiema odmiennymi jednostkami fizjograficznymi – Pogórzem Karpackim i Kotliną Sandomierską.
Dzięki dogodnemu położeniu przy głównych trasach komunikacyjnych powiat jest łatwo dostępny dla turystów. Bogata historia, liczne zabytki kultury i wyjątkowe walory przyrodnicze sprawiają, że region przeworski przyciąga zarówno miłośników historii, jak i natury.
Przyroda i rezerwaty przyrody
Powiat przeworski obfituje w lasy liściaste i iglaste, które stanowią idealne miejsce dla wielu gatunków roślin i zwierząt.
Rezerwat „Lupa” – Nadleśnictwo Sieniawa
Na terenie Nadleśnictwa Sieniawa znajduje się obszar chronionego krajobrazu i rezerwat „Lupa”. Można tu spotkać pomnikowe dęby, okazałe jodły i kwitnące okazy bluszczu pospolitego. W rejonie tym żyją m.in. wilki, bobry, żurawie, puchacze i bociany czarne.
Rezerwat „Husówka” – Nadleśnictwo Lipnik
W okolicach Sieteszy znajduje się rezerwat „Husówka”, znany z modrzewiowego drzewostanu i rzadkiej kłokoczki południowej.
Rezerwat „Las Zapaśny – Pamięci Sieniawskich Leśników”
Nowo powstały rezerwat to szczególne miejsce na mapie sieniawskich lasów, łączące w sobie funkcje przyrodnicze, dydaktyczne i historyczne. Powstał w ramach inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”.
Szlaki piesze i rowerowe
Naturalne ukształtowanie terenu sprzyja turystyce pieszej i rowerowej. W powiecie przeworskim działa kilka szlaków:
- Przeworsk – Maćkówka – Zalesie – Zarzecze (18 km, pieszy),
- Kańczuga – Lipnik – Manasterz (22 km, rowerowy),
- Hucisko Jawornickie – Jawornik Polski – Hadle Szklarskie (20 km, rowerowy).
Trasy prowadzą przez lasy, pola i doliny, pozwalając poznać prawdziwe piękno Pogórza Dynowskiego.
Kolejka wąskotorowa i atrakcje turystyczne
Jedną z największych atrakcji regionu jest zabytkowa kolejka wąskotorowa Przeworsk – Dynów, prowadząca przez malownicze doliny i wzgórza Pogórza Dynowskiego. Licząca 46 km trasa obejmuje unikalny tunel w Jaworniku Polskim o długości 602 metrów – jedyny taki obiekt w Polsce wąskotorowej.
Zimą – na narty w Jaworniku Polskim
W gminie Jawornik Polski, w przysiółku Dołki, działa wyciąg narciarski. Przez te tereny przebiega także niebieski szlak turystyczny Dynów – Biała k. Rzeszowa (38 km), prowadzący przez malownicze wzniesienia Pogórza Dynowskiego.
Zabytkowe parki i pałace
Powiat Przeworski zachował wyjątkowo bogate dziedzictwo przyrodniczo-kulturowe w postaci parków podworskich, ogrodów i założeń pałacowych. To one tworzą unikatowe krajobrazy regionu.
Najciekawsze zespoły parkowo-pałacowe
- Przeworsk – park w stylu ogrodów francuskich z połowy XIX wieku, otaczający dawny pałac Lubomirskich, w którym mieści się dziś Muzeum – Zespół Pałacowo-Parkowy. W parku rosną pomnikowe lipy, platany i cyprysiki.
- Sieniawa – XVII-wieczny zespół pałacowo-parkowy Czartoryskich, z charakterystycznymi alejami lipowymi i starodrzewem dębowym.
- Zarzecze – jeden z najpiękniejszych ogrodów ziemi jarosławsko-przeworskiej, zaprojektowany przez Magdalenę z Dzieduszyckich Morską, z parterem wodnym i kopcem widokowym.
- Lipnik, Łopuszka Mała, Krzeczowice, Żuklin, Sietesz, Hadle Szklarskie – miejscowości z zachowanymi parkami i drzewostanami, które stanowią relikty dawnej sztuki ogrodowej.
Szlak architektury drewnianej
W powiecie przeworskim można zobaczyć wyjątkowe zabytki drewniane – obiekty sakralne włączone do Szlaku Architektury Drewnianej:
- cerkiew greckokatolicka pw. Zaśnięcia Bogarodzicy w Leżachowie (XVII w.),
- cerkiew pw. św. Mikołaja w Leżachowie,
- kościół pw. Wszystkich Świętych w Siennowie,
- kościół pw. św. Andrzeja Boboli w Krzeczowicach,
- kościół pw. św. Marii Magdaleny w Nowosielcach (1595 r.).
W celu ochrony i popularyzacji drewnianego budownictwa powstał również żywy skansen „Pastewnik” w Przeworsku – położony przy rzece Mleczce, tuż obok zespołu pałacowo-parkowego.
Powiat Przeworski – zielone serce Podkarpacia
Różnorodność krajobrazów, bogactwo przyrody, zabytki i szlaki turystyczne sprawiają, że powiat przeworski jest jednym z ciekawszych miejsc do odkrywania wschodniej części Podkarpacia. To idealny kierunek na weekendowy wyjazd, wycieczkę rowerową lub spokojny spacer pośród historii i natury.
Dlaczego warto odwiedzić Powiat Przeworski?
- Zróżnicowany krajobraz i bogata przyroda.
- Zabytki, pałace, parki i cerkwie.
- Szlaki turystyczne i kolejka wąskotorowa.
- Łatwy dojazd i bliskość innych atrakcji Podkarpacia.
Powiat Przeworski to idealne miejsce na weekend, rodzinny wyjazd lub spokojną wycieczkę wśród historii i natury.
Źródło: Fot. informator turystyczny powiatprzeworski.pl
