Większość miejscowości w naszym powiecie ma rodowód sięgający średniowiecza, jednak historia Medyni Kańczuckiej jest inna i niezwykle barwna. Jej początki to opowieść o determinacji chłopów, gazecie czytanej w karczmie i wielkiej wędrówce za chlebem na tereny, które ponad sto lat temu nazywano lokalną „ziemią obiecaną”.
Wszystko zaczęło się około 1888 roku, ale wcale nie na terenie dzisiejszej gminy Kańczuga. Kolebką miejscowości była Medynia Łańcucka, a konkretnie żydowska karczma stojąca nad stawem na gruncie Kuźniara. To tam regularnie spotykali się okoliczni gospodarze, by pod okiem nauczyciela Antoniego Mędrali uczyć się trudnej wówczas sztuki czytania.
Od ogłoszenia w gazecie do nowej osady
Przełom nastąpił pewnego wieczoru, gdy Antoni Mędrala wyczytał w gazecie ogłoszenie o parcelacji folwarku Zagórze koło Kańczugi, należącego do właściciela o nazwisku Hoczowski. Informacja o możliwości zdobycia własnej ziemi zelektryzowała słuchaczy. Wydelegowani przedstawiciele sprawdzili ofertę na miejscu, a po ich powrocie ruszył prawdziwy werbunek. Mimo że warunki gospodarcze w nowym miejscu były trudne, wiele rodzin zdecydowało się na porzucenie dotychczasowych domów i wyjazd w nieznane.
Nazwa „Medynia Kańczucka” upowszechniła się najprawdopodobniej na początku XX wieku, co wiązało się z utworzeniem powiatu przeworskiego. Początkowo dzieci z nowej osady pobierały naukę w szkole w Łopuszce Wielkiej u Rudolfa Rębisza. Własna placówka powstała około 1910 roku – początkowo lekcje odbywały się w prywatnym domu Jakuba Łazara.
Administracyjne zawirowania i praca u hrabiego
Zanim Medynia Kańczucka stała się częścią gminy Kańczuga w 1973 roku, przechodziła przez różne struktury administracyjne. Do lat 30. XX wieku wsią rządzili wójtowie: Jakub Łazar, Marcin Zięba, Wojciech Zyga oraz Szczepan Słonina. Funkcję sekretarza pełnił Jan Dziadosz, który później pracował w gminie zbiorowej w Manasterzu. W kolejnych latach wieś podlegała pod gminę w Łopuszce Wielkiej.
Życie codzienne mieszkańców przez lata splatało się z funkcjonowaniem okolicznych majątków ziemskich. Ludność Medyni regularnie pomagała w folwarkach hrabiego Romana Scipio z Łopuszki Wielkiej, głównie przy ciężkich pracach polowych i żniwach.
Ślady historii w krajobrazie
Najważniejszą atrakcją turystyczną Medyni Kańczuckiej jest dziś przystanek Przeworskiej Kolejki Wąskotorowej. Co ciekawe, stacja ta nosi nazwę „Manasterz”. Jest to pamiątka z czasów, gdy wieś należała administracyjnie do gminy zbiorowej z siedzibą właśnie w Manasterzu.
Dzisiejsza Medynia Kańczucka to spokojna miejscowość, która dzięki swojej unikalnej historii powstania stanowi ciekawy punkt na mapie powiatu przeworskiego. Pamięć o nauczycielu Mędrali i pierwszych osadnikach, którzy zaryzykowali wszystko dla kawałka własnej ziemi, jest tu wciąż żywym elementem lokalnej tożsamości.
Źródło: Miasto i Gmina Kańczuga
