W nocy z 15 na 16 sierpnia 2026 roku na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku wybuchł pożar, który doprowadził do bezpowrotnej straty bezcennych zabytków architektury drewnianej w skali całego kraju. Ogień zauważony tuż po godzinie 1:00 doszczętnie strawił wzniesiony w 1667 roku kościół pw. św. Mikołaja z Bączala Dolnego wraz z całym wyposażeniem oraz zabytkową stodołę, a w XIX-wiecznej chałupie z Niebocka zniszczył dach. W trudnej akcji ratowniczo-gaśniczej brało udział 27 zastępów – łącznie blisko 140 strażaków PSP i OSP. Jeden z ratowników został ranny. Dyrekcja podjęła decyzję o całkowitym zamknięciu skansenu dla zwiedzających w dniach 16 i 17 sierpnia oraz odwołaniu wszystkich zaplanowanych imprez plenerowych. To drugi tak poważny pożar w niemal 70-letniej historii sanockiego skansenu, który na obszarze 38 hektarów gromadzi blisko 180 cennych obiektów architektury drewnianej.
Ogień w pierwszej kolejności objął XVII-wieczną świątynię, a następnie w wyniku bardzo silnego promieniowania cieplnego przeniósł się na przylegające zabudowania. Płomienie strawiły także gont na murze okalającym kościół, natomiast stojący tuż obok drewniany krzyż ocalał niemal w nienaruszonym stanie.
Działania blisko 140 ratowników skupiały się na powstrzymaniu żywiołu i obronie około 10 innych zabytkowych obiektów znajdujących się w promieniu 50 metrów, w tym budynków krytych łatwopalną strzechą. Ciągłość podawania środków gaśniczych zabezpieczono dzięki hydrantom skansenu, zbiornikom oraz wodzie pobieranej z pobliskiej rzeki San. Podczas prowadzonych działań jeden ze strażaków doznał oparzenia ręki. Strażakom udało się uratować część historycznego wyposażenia z częściowo spalonej chałupy z Niebocka.
Bilans strat i przebieg zdarzenia:
- Kościół pw. św. Mikołaja z Bączala Dolnego (1667 r.): spłonął doszczętnie wraz z całym wyposażeniem,
- Zabytkowa stodoła: całkowicie zniszczona przez pożar,
- XIX-wieczna chałupa z Niebocka: spalony dach, część ruchomego mienia zdołano ewakuować,
- Siły ratownicze: 27 zastępów, blisko 140 strażaków Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej,
- Poszkodowani: jeden strażak z poparzeniem ręki.
Na miejsce tragedii przybyła Anna Huk, członek zarządu województwa podkarpackiego, aby osobiście zapoznać się ze skalą zniszczeń i skoordynować dalsze wsparcie dla placówki. Teren pogorzeliska od nocy zabezpieczają funkcjonariusze policji. Czynności prowadzi biegły z zakresu pożarnictwa, którego zadaniem jest ustalenie dokładnej przyczyny wybuchu pożaru.
Skansen zamknięty, imprezy odwołane
Dyrektor Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Marcin Krowiak, zadecydował o wyłączeniu całego kompleksu ze zwiedzania w niedzielę i poniedziałek (16 i 17 sierpnia).
W związku z zaistniałą sytuacją odwołano zaplanowane na niedzielę wydarzenia plenerowe:
- Galicyjską Graciarnię – Giełdę Staroci na Galicyjskim Rynku,
- Sarmacki Jarmark Artystyczny.
Solidarność z sanockimi muzealnikami wyraziło środowisko kultury z całego regionu, w tym przedstawiciele Muzeum w Przeworsku Zespołu Pałacowo-Parkowego, podkreślając ogromną stratę dla tożsamości historycznej Podkarpacia.
Źródło informacji: Podkarpackie – serwis samorządu województwa / Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku / Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy / Justyna Grzyb – Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego UMWP
Zdjęcia: mł. bryg. K. Adamczyk (Państwowa Straż Pożarna), Patryk Oberc (Korso Sanockie)
