Czy wiedzieliście, że w powiecie przeworskim mamy zabytki, które powstały wcześniej niż grobowce faraonów? Kurhany odnalezione w okolicach miejscowości Średnia, na granicy nadleśnictw Kańczuga i Krasiczyn, to jedna z najbardziej fascynujących zagadek archeologicznych naszego regionu. Najnowsze ustalenia leśników i badaczy potwierdzają – te leśne kopce mają blisko 5000 lat.
Dla wielu spacerowiczów te niewielkie wzniesienia w lesie mogły wydawać się zwykłymi ukształtowaniami terenu lub starymi kopcami granicznymi. Jednak badania prowadzone na przełomie XX i XXI wieku przyniosły sensacyjne rezultaty, które całkowicie zmieniły postrzeganie historii Podkarpacia.
Ponad 250 lat starsze od najstarszej piramidy
Jedna z odkrytych w tym miejscu jam grobowych została wydatowana na około 2900 rok p.n.e. Aby uzmysłowić sobie skalę tego odkrycia, warto zestawić tę datę z historią starożytnego Egiptu. Słynna piramida Dżesera, uznawana za najstarszy monumentalny grobowiec w Afryce, powstała około 250 lat później.
Oznacza to, że gdy w Egipcie dopiero rodziła się technologia budowania z kamienia na wielką skalę, na naszych ziemiach – pod dzisiejszą Kańczugą – prężnie rozwijały się już złożone tradycje pogrzebowe i kultura kurhanowa.
Kim byli budowniczowie z naszych lasów?
Za budowę tych niezwykłych konstrukcji odpowiadały pasterskie społeczności tzw. kultury ceramiki sznurowej. Ich nazwa pochodzi od charakterystycznego sposobu zdobienia naczyń glinianych poprzez odciskanie na nich sznurów. Ludy te zajmowały się głównie wypasem bydła i doskonale wykorzystywały dogodne warunki naturalne panujące na pograniczu dzisiejszych powiatów przeworskiego i przemyskiego.
Odnalezione podczas wykopalisk przedmioty pozwoliły archeologom precyzyjnie określić styl życia tych dawnych mieszkańców. Choć czas zatarł ślady ich domostw, kurhany pozostały trwałym pomnikiem ich obecności i wyrazem czci oddawanej zmarłym.
Historia ukryta pod stopami
Do tej pory w okolicach Średniej udało się zrekonstruować cztery kurhany, jednak naukowcy podejrzewają, że w leśnych ostępach może być ich znacznie więcej. Każdy z nich to milczący świadek tysiącleci, który udowadnia, że bogata historia naszego regionu nie zaczyna się od kronik średniowiecznych, ale sięga znacznie głębiej.
Nadleśnictwo Kańczuga przypomina, że podczas leśnych wędrówek warto zachować uważność. Czasami to, co bierzemy za zwykły nasyp, może być zabytkiem starszym niż cuda antycznego świata.
Źródło: Nadleśnictwo Kańczuga
Fot. D. Jadwisieńczak-Chmura
