Od jutra, 20 lutego, Galeria „Magnez” w przeworskiej oficynie pałacowej zaprasza na niezwykłą podróż w czasie. Wystawa etnograficzna „RAJ NA ZIEMI”. MALOWANE MAKATY/DYWANY przybliży mieszkańcom regionu zapomniany już nieco element wystroju wiejskich wnętrz, który jeszcze 70 lat temu był symbolem luksusu, koloru i domowego spokoju.
Ekspozycja skupia się na panoramicznych makatach, malowanych na papierze lub płótnie, które w okresie powojennym i w czasach PRL-u stanowiły jaskrawy kontrast dla ówczesnej szarości. To właśnie te barwne dekoracje wypełniały ściany „paradnych” pokoi, tworząc w nich atmosferę, którą autorzy wystawy nazywają tytułowym rajem. W dawnej tradycji wiejskiej pomieszczenia, w których wieszano makaty, nieprzypadkowo nazywano „pokojami”. Były to miejsca przeznaczone do odpoczynku i przyjmowania gości, gdzie domownicy szukali wytchnienia. Malowane dywany, przedstawiające egzotyczne kwiaty, zwierzęta, sielankowe pejzaże czy sceny fantastyczne, miały przenosić mieszkańców w świat marzeń i radości. Warto zaznaczyć, że tę specyficzną sztukę tworzyli uzdolnieni ludzie z ludu, kierując się własnym gustem i potrzebą otaczania się pięknem. Muzeum w Przeworsku posiada w swoich zbiorach dwa unikalne dywany na „sztajfie”, od których zaczęła się praca nad tą wystawą. Zostały one uratowane kilka lat temu – zdjęto je wprost ze ścian dwóch starych, drewnianych chałup w naszym regionie.
Ranga wystawy w Przeworsku jest bardzo wysoka, o czym świadczy długa lista instytucji, które wypożyczyły swoje najcenniejsze okazy. Obok zbiorów własnych naszego muzeum, w Galerii „Magnez” zobaczymy obiekty m.in. z:
- Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie, Warszawie i Krakowie,
- Muzeum Narodowego w Lublinie,
- Instytutu Sztuki PAN w Warszawie,
- Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem,
- Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach.
Zbiory uzupełniają materiały z Polskiej Agencji Prasowej oraz kolekcje prywatne. Tak szeroka współpraca pozwoliła na stworzenie kompleksowej retrospekcji zjawiska, które przez lata było niesłusznie spychane na margines jako przejaw kiczu.
Kiedy można zwiedzać?
Wystawa „RAJ NA ZIEMI” będzie dostępna dla zwiedzających przez kilka miesięcy – od 20 lutego do końca maja 2026 r. Galeria „Magnez” zaprasza w godzinach pracy Muzeum w Przeworsku.
To doskonała propozycja na feryjny spacer lub weekendową wizytę w zespole pałacowo-parkowym. Malowane makaty to nie tylko historia sztuki ludowej, to przede wszystkim opowieść o tęsknocie za kolorem i optymizmem, która w dzisiejszych czasach wydaje się równie aktualna, co przed siedmioma dekadami.
Źródło: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo – Parkowy
