Przeworsk – 15 września minęła 248. rocznica urodzin księcia Henryka Lubomirskiego – założyciela Ordynacji Przeworskiej, współtwórcy Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, a także mecenasa i kolekcjonera, którego działalność na zawsze zmieniła kulturalne oblicze Przeworska i Galicji. Z tej okazji Muzeum w Przeworsku oraz Muzeum Książąt Lubomirskich przypomniały tę niezwykłą postać.
Henryk Lubomirski przyszedł na świat 15 września 1777 roku w pałacu w Równem na Wołyniu. Adoptowany przez swoją ciotkę, słynną księżnę Izabelę z Czartoryskich Lubomirską, od najmłodszych lat obcował z wielką, europejską sztuką. Już jako ośmiolatek wyruszył z nią w kilkuletnią podróż po Europie, odwiedzając Wiedeń, Rzym, Paryż i Londyn. Ze względu na niezwykłą urodę nazywano go wówczas „cudownym chłopcem”, a jego portrety, malowane przez najwybitniejszych artystów epoki, budziły powszechny zachwyt.
To właśnie ciotka Izabela przekazała mu dobra przeworskie wraz z pałacem, który Henryk uczynił tętniącym życiem centrum kulturalnym ówczesnej Galicji. Przeniósł tam cenną bibliotekę i kolekcję dzieł sztuki odziedziczoną po ciotce, a także część zbiorów z Łańcuta. Dzięki własnym zakupom znacznie poszerzył kolekcję, tworząc w Przeworsku ważny ośrodek muzealny.
Największym dziełem jego życia było jednak stworzenie podwalin pod dwie niezwykle ważne dla polskiej kultury instytucje. W 1823 roku zawarł umowę z Józefem Maksymilianem Ossolińskim, na mocy której zgodził się na włączenie swoich zbiorów do powstającego we Lwowie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W jego ramach utworzono oddzielne Muzeum Książąt Lubomirskich, a jego rodzinie przyznano dziedziczną kuratelę literacką nad Ossolineum.
Drugim wielkim dziełem było założenie Ordynacji Przeworskiej. To właśnie on w 1825 roku uzyskał od cesarza Franciszka I wstępną zgodę na jej utworzenie – niepodzielnego majątku, który miał zabezpieczyć bezcenne zbiory i dziedzictwo rodu dla przyszłych pokoleń.
Henryk Lubomirski był nie tylko mecenasem, ale również politykiem Księstwa Warszawskiego i gorącym, polskim patriotą. Jego życie i działalność są fascynującym przykładem służby Ojczyźnie poprzez kulturę i sztukę. Z okazji rocznicy jego urodzin, Muzeum Książąt Lubomirskich przygotowało specjalną, wirtualną galerię wizerunków księcia.
Źródło: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo – Parkowy / Muzeum Książąt Lubomirskich
