Dla Markowej, wsi-symbolu heroicznej pomocy Żydom, data 27 lipca 1944 roku ma szczególne znaczenie. Tego dnia, wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej, zakończyła się brutalna niemiecka okupacja. Był to jednak przede wszystkim dzień cudu i ocalonego życia dla tych, którzy przez lata żyli w ukryciu, w stałym strachu o każdy kolejny wschód słońca.
Jak przypomina Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej, właśnie tego dnia z kryjówki u rodziny Szylarów wyszli członkowie rodziny Weltzów. W innej części wsi, w gospodarstwie rodziny Cwynarów, na wolność wyszedł również ukrywany przez nich Abraham Segal.
Historia ta stanowi niezwykle ważny kontekst dla losów Markowej, znanej na całym świecie z męczeńskiej śmierci Rodziny Ulmów, zamordowanej za ratowanie Żydów. Podczas gdy Ulmowie i ukrywane przez nich rodziny Goldmanów, Grünfeldów i Didnerów nie doczekali wolności, ocalenie Weltzów i Segala pokazuje, jak wielu mieszkańców Markowej było zaangażowanych w pomoc, ryzykując absolutnie wszystkim. Historycznym świadectwem tego bohaterstwa jest m.in. archiwalne zdjęcie chałupy Szylarów.
Data 27 lipca jest więc nie tylko rocznicą wyzwolenia, ale także symbolem nadziei i świadectwem niezwykłej odwagi. To właśnie takie osobiste, często zapomniane historie, stanowią serce misji Muzeum Polaków Ratujących Żydów, które dba o zachowanie pamięci zarówno o bohaterach, jak i ocalonych.
źródło: Muzeum Polaków Ratujących Żydów/ Museum of Poles Saving Jews
