Maj, miesiąc kojarzący się z wiosennym rozkwitem, w przeszłości miał w naszej okolicy również głębokie, patriotyczne znaczenie. Dzięki cennym wspomnieniom Władysława Fołty, związanego z regionem Gminy Gać, oraz rysunkowi Józefa Puchały, możemy odkryć unikalne tradycje „bartoszowej majówki”.
Władysław Fołta w swoich zapiskach „Życie z własnego nadania” przywołuje obraz maja obchodzonego jako „bartoszowa majówka”. Członkowie Drużyny Bartoszowej, nawiązując do znanego ludowego zwyczaju stawiania majówek przez kawalerów, tworzyli specjalne, symboliczne majówki dla swoich panien.
Szczególnie żywo w jego pamięci zachowała się majówka z maja 1914 roku, którą wystawiono w gospodarstwie jego ojca dla członka drużyny – A. Fołty. Ta wyjątkowa majówka, dumnie wznosząca się na długiej żerdzi na szczycie rozłożystej lipy, składała się z biało-czerwonej chorągwi i barwnego pęku różnokolorowych wstążek. Jak wspomina Władysław Fołta, powiewająca na wietrze przez cały miesiąc, symbolizowała ona „bartoszową polskość” oraz silne pragnienie wolnej i niepodległej Polski, które jednoczyło członków drużyny.
Zwyczaj stawiania majówek pannom był popularnym obyczajem ludowym. Drużyna Bartoszowa nawiązała do tej tradycji, ale nadała jej patriotyczny wymiar. W ich przypadku majówki nie były wyrazem uczuć kawalera do konkretnej panny, lecz symbolem polskości i dążeń niepodległościowych, wystawianym u członków organizacji.
Rysunek Józefa Puchały, pochodzący ze zbiorów prywatnych P. Brożbara, bez wątpienia ilustruje podobne majowe obchody w naszej lokalnej społeczności, pomagając nam wyobrazić sobie atmosferę tamtych czasów.
Wspomnienia Władysława Fołty i twórczość Józefa Puchały stanowią ważne świadectwo bogatej historii i patriotycznych tradycji Gminy Gać. Ukazują, jak głębokie znaczenie mogły mieć proste, wiosenne zwyczaje, niosąc ze sobą silne przesłanie tożsamości i dążenia do wolności. Pamiętając o tych korzeniach, możemy z jeszcze większą świadomością obchodzić tegoroczną majówkę.
Źródło: Biblioteka Gać
