W okresie Wielkiego Postu Muzeum w Przeworsku zaprasza do refleksji nad pasyjnymi wizerunkami ze swoich zbiorów: Chrystusa Cierniem Ukoronowanego i Matki Bożej Bolesnej.
Geneza tych przejmujących przedstawień sięga XV-wiecznego typu ikonograficznego „Misericordia Domini”, ukazującego półpostaci Chrystusa ze śladami męki i koroną cierniową w towarzystwie Najświętszej Maryi Panny (jak słynny obraz w Sulisławicach). Motyw ten w sztuce sakralnej odnosi się do idei „compassio” – współcierpienia Maryi z Synem, a nawet „coredemptio” – Jej udziału w dziele zbawczym.
W polskiej pobożności pasyjnej nabożeństwo „Gorzkich żali” trwale związało kult Męki Pańskiej i Matki Bolesnej, poprzez „Rozmowę duszy z Matką Bolesną”. Ikonografia ewoluowała od „Misericordia Domini” do dyptyku – pary odrębnych, lecz bliźniaczych przedstawień Chrystusa i Maryi, często ograniczonych do popiersi lub samych głów. W tej konwencji utrzymane są wizerunki z przeworskiego Muzeum.
Dwa koliste, metalowe odlewy, osadzone na drewnie, ukazują otoczone aureolami głowy: Chrystusa z zamkniętymi oczami i koroną cierniową oraz Matki Bożej z otwartymi oczami, w chuście. Warto zauważyć, że przeworskie wizerunki należą do idealizującego nurtu ikonografii pasyjnej, który, choć wyraża głęboki ból, cechuje się dostojeństwem i szlachetnym pięknem, w przeciwieństwie do naturalizującego, eksponującego rany Zbawiciela.
Monochromatyczność i technika wykonania podkreślają rysy twarzy i malujące się na nich emocje, wzmacniając ekspresję przeżyć i głębię duchowego przesłania. Widok cierpiącego Chrystusa i skierowanej na Niego pełnej współczucia Matki podkreśla ich wyjątkową relację.
Te cenne wizerunki, będące częścią daru Anny Fryze z 1969 roku, prezentowane są na parterze Pałacu jako przykład mieszczańskiej religijności na ekspozycji historyczno-etnograficznej.
Źródło: Muzeum Przeworsk
