W poniedziałek 13 lipca 2026 roku przed pomnikiem pacyfikacji w Gaci odbyły się skromne, ale pełne powagi uroczystości rocznicowe. Wójt Gminy Gać Łukasz Pieniążek, w towarzystwie Sołtysa Wsi Gać Ryszarda Fołty oraz Przewodniczącej Koła Gospodyń Wiejskich Czesławy Wyczarskiej, złożył kwiaty i zapalił znicze, oddając hołd zamordowanym mieszkańcom. Wydarzenie to przypada w 83 rocznicę tragicznych wydarzeń z czasów II wojny światowej i zbiega się z ogólnopolskim Dniem Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej.
Tragiczna noc z 13 na 14 lipca 1943 roku
Pacyfikacja Gaci, dokonana przez niemieckich okupantów, to jedna z najczarniejszych kart w historii tej podprzeworskiej miejscowości. Pod osłoną nocy hitlerowscy żandarmi szczelnym kordonem otoczyli wieś, a następnie siłą spędzili wszystkich mężczyzn na dziedziniec miejscowej szkoły.
Tam rozpoczęły się brutalne, bestialskie przesłuchania i tortury, którymi Niemcy próbowali złamać opór lokalnej społeczności. Mimo cierpienia, zatrzymani mieszkańcy wykazali się ogromną niezłomnością i bohaterską postawą, nie wydając okupantom żadnych informacji. W wyniku tej krwawej akcji niemieccy żandarmi rozstrzelali czterech mężczyzn:
- Jan Adamczak
- Stanisław Świątek
- Władysław Fołta
- Bronisław Fołta
Pomnik Chrystusa Frasobliwego symbolem męczeństwa
Miejscem pamięci, przy którym wójt oraz delegacja złożyli kwiaty, jest monumentalny pomnik odsłonięty w 1947 roku. Znajduje się na nim charakterystyczna rzeźba Chrystusa Frasobliwego, której autorem jest profesor Paul Wojtyna. Monument ma wymiar szczególny – wznosi się bezpośrednio na zbiorowej mogile, w której spoczywają ciałami czterech rozstrzelanych wówczas bohaterów.
Poniedziałkowe obchody w gminie Gać stanowiły lokalny element ogólnopolskich obchodów Dnia Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej. Święto to przypomina o ogromnej cenie, jaką mieszkańcy polskich wsi, w tym wielu miejscowości dzisiejszego powiatu przeworskiego, płacili za patriotyzm, pomoc partyzantom i wierność ojczyźnie w latach okupacji.
Źródło: Urząd Gminy Gać
