Rezerwat przyrody „Zwiezło”, chroniący słynne Jeziorka Duszatyńskie w Bieszczadach, przeszedł spektakularną metamorfozę i zwiększył swoją powierzchnię z skromnych 2,20 ha do aż 484,26 ha. Zmiana ta, połączona z nadaniem nowej oficjalnej nazwy „Zwiezło w dolinie Olchowatego”, weszła w życie w 2025 roku w ramach ogólnopolskiej inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”. Dla mieszkańców Podkarpacia oraz turystów odwiedzających tereny Nadleśnictwa Komańcza oznacza to objęcie restrykcyjną ochroną całego unikalnego ekosystemu dzikiej doliny potoku, która jest domem dla największych polskich drapieżników.
Historia tego niezwykłego miejsca sięga początku ubiegłego wieku. W 1907 roku doszło do gigantycznego osunięcia się mas ziemnych z zachodniego ramienia góry Chryszczata. Zablokowały one odpływ lokalnych wód, w wyniku czego w dolinie potoku Olchowatego powstały legendarne Jeziorka Duszatyńskie. Aby chronić ten unikalny w skali kraju proces geologiczny oraz powstałe zbiorniki, w 1957 roku oficjalnie powołano rezerwat „Zwiezło”.
Przez blisko siedem dekad ochrona rezerwatu ograniczała się jednak niemal wyłącznie do samych mis i otoczenia jezior. Przełom przyniósł miniony rok i jubileuszowy program Lasów Państwowych. Dzięki gigantycznemu powiększeniu obszaru chronionego, współczesna ochrona zyskała charakter kompleksowy.
Królestwo niedźwiedzia, wilka i rysia
Obecnie nadrzędnym celem rezerwatu „Zwiezło w dolinie Olchowatego” jest nie tylko zachowanie dwóch górskich jezior osuwiskowych, ale także naturalna ochrona całej porośniętej gęstym lasem doliny potoku. Naukowcy i leśnicy kładą ogromny nacisk na swobodny przebieg procesów osuwiskowych, które stale kształtują ten bieszczadzki krajobraz.
Tak potężny, nienaruszony przez człowieka kompleks leśny stał się idealną ostoją dla fauny. Nowe granice rezerwatu zabezpieczają kluczowe korytarze migracyjne i terytoria bytowania dużych drapieżników. To właśnie tutaj swoje mateczniki mają:
- niedźwiedzie brunatne,
- watahy wilków,
- dyskretne i rzadkie rysie.
Wybierając się na czerwcowy weekend w Bieszczady, warto pamiętać, że poruszamy się po terenach o zaostrzonym rygorze ochronnym, gdzie człowiek jest jedynie gościem w królestwie dzikiej przyrody.
Dlaczego rezerwat w Komańczy tak drastycznie powiększył swój obszar?
Powiększenie z 2,20 ha do 484,26 ha nastąpiło w ramach ekologicznej inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”. Chodziło o objęcie ochroną nie tylko samych Jeziorek Duszatyńskich, ale całej doliny potoku Olchowatego wraz z otaczającym ją starodrzewem i fauną.
Jak dojechać do rezerwatu „Zwiezło w dolinie Olchowatego” z Przeworska?
Najwygodniejsza trasa prowadzi na południe Podkarpacia przez Sanok i Zagórz do Komańczy (Nadleśnictwo Komańcza). Stamtąd szlaki turystyczne prowadzą bezpośrednio w stronę rezerwatu i góry Chryszczata.
Źródło: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie / Nadleśnictwo Komańcza
