Wielki Tydzień to czas, w którym uwaga mieszkańców powiatu przeworskiego skupia się na symbolach męki pańskiej. Muzeum w Przeworsku przypomina o wyjątkowych skarbach lokalnego dziedzictwa, które łączą barokową sztukę sakralną z dawną pobożnością ludową naszych przodków. W centrum tych wspomnień znajduje się poruszający wizerunek Chrystusa z przeworskiej Fary oraz słowa pieśni przekazywane z pokolenia na pokolenie w Zarzeczu.
Przeworska bazylika, będąca skarbnicą sztuki barokowej, kryje w sobie wiele detali, które w okresie pasyjnym nabierają szczególnego znaczenia. Jednym z nich jest Veraicon – wizerunek oblicza cierpiącego Chrystusa.
Skarb przeworskiej Fary
Wspomniany Veraicon to element umieszczony na antepedium (ozdobnym zakryciu podstawy ołtarza) barokowego ołtarza bocznego pw. św. Sebastiana i św. Walentego w przeworskiej Farze. Przedstawia on twarz Jezusa odbitą na chuście św. Weroniki. Nazwa „Veraicon” pochodzi z połączenia łacińskiego vera (prawdziwa) i greckiego eikon (obraz), co według tradycji chrześcijańskiej czyni go „prawdziwym wizerunkiem” Zbawiciela.
Ten konkretny element wyposażenia kościoła jest doskonałym przykładem kunsztu dawnych mistrzów, którzy potrafili w drewnie i złoceniach oddać ból oraz powagę chwili, wprowadzając wiernych w stan zadumy.
Pieśń pasyjna z Zarzecza
Sztuce wizualnej od wieków towarzyszyło słowo. Muzeum przytacza fragment XVII-wiecznej pieśni pasyjnej „Rozmyślajmy dziś, wierni chrześcijanie”, która przetrwała w pamięci mieszkańców regionu dzięki przekazowi ustnemu z Zarzecza:
„Pełna gorzkości święta Weronika,
rzewnie łzy lejąc z Panem się spotyka,
któremu gdy twarz tuwalnio ociera,
portret odbiera.”
Słowo „tuwalnia”, użyte w tekście, oznacza ozdobny ręcznik lub chustę, co bezpośrednio nawiązuje do gestu św. Weroniki i powstania Veraiconu. Fakt, że te strofy przetrwały w lokalnej tradycji ustnej przez setki lat, świadczy o niezwykle silnym zakorzenieniu obrzędowości wielkopostnej na ziemi przeworskiej.
Dziedzictwo, które łączy
Zestawienie barokowego wizerunku z przeworskiej świątyni oraz słów dawnej pieśni z Zarzecza pokazuje, jak spójna była kultura duchowa naszych okolic. Zarówno fundacje magnackie w kościołach, jak i codzienna modlitwa mieszkańców wsi, skupiały się wokół tych samych symboli i wartości.
Dziś te pamiątki przeszłości są nie tylko elementem muzealnych i konserwatorskich opisów, ale żywym świadectwem historii powiatu przeworskiego, do którego warto powrócić w dniach poprzedzających Wielkanoc.
Źródło: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy
