Większość z nas, planując weekendową wycieczkę z Przeworska w stronę Krosna, za punkt obowiązkowy uznaje rezerwat „Prządki”. Potężne, ponad 20-metrowe ostańce skalne ukryte w gęstym lesie to jedna z największych atrakcji turystycznych regionu. Mało kto jednak wie, że kilkadziesiąt lat temu to miejsce wyglądało zupełnie inaczej. Dzięki archiwalnym zdjęciom możemy zobaczyć krajobraz, który niemal całkowicie zniknął pod naporem natury.
Rezerwat przyrody „Prządki” im. prof. Henryka Świdzińskiego to miejsce, które kojarzymy z monumentalnymi skałami o fantazyjnych kształtach, otoczonymi wysokimi drzewami. Jednak wystarczy spojrzeć na fotografie z Narodowego Archiwum Cyfrowego, by poczuć spore zaskoczenie. Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku skały te nie były ukryte w lesie.
Dawne zdjęcia ukazują widok, który dziś trudno sobie wyobrazić. Zamiast gęstego lasu mieszanego, ostańce otaczała otwarta przestrzeń. Wokół skał rozciągały się miedze, pola uprawne i tradycyjna, drewniana zabudowa dawnej wsi. Ponieważ teren był odsłonięty, Prządki górowały nad całą okolicą i były doskonale widoczne z odległości wielu kilometrów. To, co możemy podziwiać dzisiaj, to dowód na niezwykłą siłę procesów przyrodniczych, a konkretnie sukcesji wtórnej. W miejscach, gdzie człowiek zaprzestał uprawy roli i wypasu zwierząt, przyroda błyskawicznie „upomniała się” o swoje. W ciągu zaledwie kilku dekad pola i pastwiska zamieniły się w gęsty las, który niemal całkowicie pochłonął skalne miasto.
Status rezerwatu Prządki otrzymały w 1957 roku. Od tego czasu ochrona obejmuje nie tylko same formy geologiczne, ale cały ekosystem, który wytworzył się wokół nich. Leśnicy z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie podkreślają, że procesy zachodzące w rezerwacie są fascynującym materiałem badawczym. Choć dziś skały są trudniejsze do wypatrzenia z oddali, spacer wśród nich zyskał zupełnie nowy wymiar. Obecnie wycieczka na Prządki daje mistyczne wrażenie obcowania z „dziką” naturą, która skutecznie odzyskała te tereny z rąk człowieka. To połączenie surowego piaskowca z zielenią lasu tworzy unikalny mikroklimat, który tak chętnie odwiedzają mieszkańcy całego Podkarpacia.
Wybierając się na spacer ścieżkami rezerwatu, warto mieć w pamięci ten dawny, rolniczy krajobraz. Pozwala to docenić dynamikę zmian, jakie zaszły w naszym regionie. Leśnicy zachęcają również do przeglądania rodzinnych albumów – być może Wasi dziadkowie lub pradziadkowie mają zdjęcia z wycieczek na Prządki, na których w tle widać jeszcze puste wzgórza zamiast drzew?
Wizyta w rezerwacie to doskonała lekcja biologii i geologii w jednym, a przede wszystkim szansa na odpoczynek w jednym z najbardziej malowniczych miejsc w sąsiedztwie powiatu przeworskiego.
Źródło: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie
