Historia miejscowości Bolestraszyce sięga I połowy XV wieku, gdy wieś należała do rodu Steczków. Przez kolejne stulecia właścicielami majątku były rody Świętopełków (którzy przyjęli nazwisko Bolestraszyccy), Drohojowskich, Rozwadowskich, Ostrowskich, Michałowskich, Łempickich i Zajączkowskich – aż do 1945 roku. Każda z rodzin pozostawiła po sobie ślad w dziejach miejscowości, budując jej tożsamość i krajobraz.
Najbardziej znaną postacią związaną z Bolestraszycami jest Piotr Michałowski (1800–1855), wybitny malarz epoki romantyzmu. Mieszkał tu z rodziną w latach 1840–1845 i choć większość czasu poświęcał prowadzeniu majątku, nie zrezygnował z twórczości artystycznej. To właśnie w Bolestraszycach powstały liczne rysunki i obrazy – przedstawienia koni, scen rodzajowych, portrety, studia postaci. Szczególne miejsce zajmuje obraz znany jako „Seńko” – studium do postaci Don Kichota, utożsamiane z wizerunkiem miejscowego chłopa.
Dziś opiekę nad tym wyjątkowym miejscem sprawuje Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach, instytucja samorządu województwa podkarpackiego. Od 1975 roku Arboretum prowadzi działalność naukową, edukacyjną i kulturalną, organizując wystawy, konferencje, warsztaty i wydarzenia plenerowe. Szczególną uwagę poświęca konserwacji dworu oraz dbałości o historyczny układ założenia parkowego, z jego charakterystycznymi alejami, nasadzeniami i elementami dawnych umocnień obronnych w pobliżu kaplicy.
Ogrody otaczające dwór zachwycają kolekcją drzew i krzewów, których wybór podkreśla unikalność krajobrazu, a zarazem kontynuuje tradycje ogrodów historycznych. Na planie katastralnym z 1852 roku wciąż widoczna jest struktura przestrzenna z tamtego czasu, w dużej mierze zachowana do dziś.
Bolestraszyce to nie tylko miejsce o bogatej przeszłości, ale również żywy ośrodek kultury i przyrody – harmonijnie łączący dziedzictwo z teraźniejszością. Dla mieszkańców Podkarpacia to niepowtarzalny punkt na mapie – pełen ciszy, zieleni i historii.
Źródło: Podkarpacki Opiekun Zabytków, fot. B.Kot; plan katastralny Bolestraszyc ze zbiorów Archiwum Państwowego w Przemyślu; portret „Seńko” ze strony Muzeum Narodowego w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach.
