PRZEWORSK / KAŃCZUGA. Historia Szkoły Koronkarskiej w Kańczudze, która w latach 1882-1925 kształciła pokolenia utalentowanych dziewcząt, została zaprezentowana na ogólnopolskiej konferencji naukowej w Pułtusku. To właśnie w zbiorach Muzeum w Przeworsku przechowywane są unikatowe pamiątki po tej niezwykłej placówce.
Podczas konferencji „Koronka w stroju ludowym – źródła, inspiracje, adaptacje” przedstawiciele przeworskiego muzeum przypomnieli o fenomenie szkoły z Kańczugi. Jej wyroby – kunsztowne koronki klockowe – nie były przeznaczone na lokalny rynek. Trafiały do zamożnych mieszczan w wielkich miastach, zdobiły stroje ziemianek, a także były wykorzystywane w szatach liturgicznych.
Kluczową postacią w historii szkoły była jej założycielka, baronowa Magdalena Czechowiczowa. To ona nie tylko udostępniła miejsce do nauki w swoim dworku, ale także sama kształciła się i dbała o wszechstronny rozwój placówki. Dzięki jej zaangażowaniu i udziałowi w licznych wystawach przemysłu domowego – od krajowych w Krakowie, Przemyślu i Lwowie, po światową w Glasgow – wyroby z Kańczugi zyskały sławę w kraju i za granicą.
Warto podkreślić, że wybór Kańczugi na siedzibę szkoły przez Sejm Krajowy Galicji nie był przypadkowy. Region ten miał już bogate tradycje rękodzielnicze – kobiety trudniły się wyrobem kobiecych czepków nicianych, a mężczyźni druciarstwem. Szkoła wykorzystała ten istniejący potencjał.
Skarby z Kańczugi w Przeworskim Muzeum
Większość materialnego dziedzictwa szkoły ocalała dzięki Stefanii Salamon (1907-1990), uczennicy szkoły i późniejszej pracowniczce urzędu w Kańczudze. W 1957 roku, tuż przed oficjalnym otwarciem Muzeum w Przeworsku, przekazała ona do jego zbiorów bezcenny dar. W jego skład weszły m.in. oryginalny warsztat do wyrobu koronki klockowej (wałek z przypiętym wzorem i 19 drewnianymi klockami), papierowe matryce (tzw. patrony), wzorniki oraz próbki wyrobów. Co więcej, pani Stefania spisała również krótką historię szkoły na podstawie wspomniegniań innych uczennic. Dzięki niej w muzeum znajdują się także tradycyjne czepce niciane.
Muzeum w Przeworsku, pielęgnując pamięć o szkole, współpracuje z Biblioteką Publiczną Miasta i Gminy w Kańczudze, by dalej zgłębiać jej fascynującą historię.
Źródło: Facebook / Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo – Parkowy (Autor: K. Ignas)
