Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy, w ramach nowego cyklu historycznego „Oblicza Koronowanych”, przybliżyło postać króla Władysława Jagiełły i historię poświęconego mu pomnika na przeworskim rynku. Publikacja, przygotowana z okazji Roku Tysiąclecia Korony Polskiej, opowiada o niezwykłym zrywie patriotycznym mieszkańców miasta i okolic.
Centralnym punktem opowieści jest fotografia dokumentująca uroczyste odsłonięcie pomnika grunwaldzkiego, które odbyło się 10 października 1910 roku. Jak przypomina muzeum, monument powstał w czynie społecznym, ufundowany przez mieszkańców Przeworska i okolicznych wsi, aby uczcić 500. rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem. Inicjatywie przyświecało hasło: „Praojcom na chwałę, braciom na otuchę”.
Pomnik był nie tylko upamiętnieniem bitwy, ale także hołdem dla samego króla, który w 1387 roku nadał wieś Przeworsko wojewodzie sandomierskiemu Janowi Tarnowskiemu.
Uroczystość odsłonięcia pomnika, którego dokonał ówczesny burmistrz Władysław Świtalski, była wielką manifestacją narodową. Rynek wypełniły tłumy mieszkańców, a w wydarzeniu wzięły udział konne banderie Drużyn Bartoszowych m.in. z Grzęski, Dębowa i Nowosielec oraz sekcja konna Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Był to wyraz jedności narodowej i dążenia do odzyskania niepodległości.
Ciekawostką jest fakt, że autor rzeźby króla, wykonanej z jasnego piaskowca, do dziś pozostaje nieznany. Muzeum zwraca jednak uwagę na podobieństwo stylistyczne do pomnika Władysława Jagiełły w Dynowie, który powstał w tym samym czasie, a którego autorem był rzeźbiarz Michał Stefan Korpal.
Źródło: Muzeum Przeworsk
